مراقبت های بعد از عمل- مریم آقابرارزاده
«مراقبت از بیمار بعد از عمل جراحی»
1. به هنگام بازگشت بیمار از اتاق ریکاوری (PACU)، از پرستار ریکاوری گزارش گرفته و اطلاعات به دست آمده در اتاق عمل و اتاق بهبودی را مرور نمایید.
علت: گرفتن گزارش باعث ارتباط دقیق و ارتقاء ادامه مراقبت می شود.
2. دست هایتان را بشویید و در صورت لزوم از PPE استفاده کنید.
علت: شستن دست ها و استفاده از PPE مانع از انتشار میکروارگانیسم ها می شود PPE بر اساس نوع روش پیش گیری از انتقال عفونت تعیین می گردد.
3. بیمار را شناسایی کنید.
علت: با شناسایی بیمار مطمئن می شوید که بیمار صحیح، مراقبت صحیح را دریافت می کند و از اشتباه پیش گیری می کند.
4. نرده های اطراف تخت را بکشید و در صورت امکان درب اتاق را ببندید اقداماتی که قرار است انجام دهید و هدف از انجام آنها را برای بیمار توصیف نمایید.
علت: این امر خلوت بیمار را فراهم می کند. توضیح دادن به بیمار اضطراب وی را از بین می برد و همکاری وی را افزایش می دهد.
5. بیمار را در یک وضعیت امن قرار دهید (نشسته یا خوابیده به پهلو). به سطح هوشیاری بیمار توجه نمایید.
علت: وضعیت نشسته، تنفس عمیق را تسهیل می نماید؛ وضعیت خوابیده به پهلو با گردن کمی به عقب خم شده از آسبیراسیون ترشحات و انسداد راه هوایی جلوگیری می نماید.
6. علائم حیاتی بیمار را بطور مرتب کنترل و ثبت نمایید. ممکن است دستور بررسی و کنترل بیمار متفاوت باشد اما به طور معمول علایم حیاتی، در ساعت اول پس از جراحی هر 15 دقیقه، در دو ساعت بعدی هر 30 ثانیه یکبار، در 4 ساعت بعدی هر یک ساعت یکبار و نهایتاً هر 4 ساعت یکبار کنترل می گردد.
علت: مقایسه این اطلاعات با اطلاعات اولیه به دست آمده قبل از عمل، ممکن است احتمال وقوع شوک یا خونریزی را نشان دهد. بعضی از بیمارستانها برای ثبت و گزارش اطلاعات ساعت اولیه پس از عمل از کاغذ یا چارت های کامپیوتری استفاده می کنند.
7. وضعیت تنفسی بیمار را بررسی نمایید. سطح اشباع خون بیمار از اکسیژن را اندازه گیری نمایید.
علت: مقایسه آن با وضعیت تنفسی پایه پیش از عمل جراحی می تواند نشان دهنده مشکلات تنفسی قریب الوقوع باشد.
8. وضعیت قبلی – عروقی بیمار را بررسی نمایید.
علت: مقایسه آن با وضعیت قلبی – عروقی پایه پیش از عمل جراحی می تواند نشان دهنده ی مشکلات قلبی – عروقی قریب الوقوع باشد.
9. وضعیت عصبی – عروقی بیمار را بر اساس نوع عمل جراحی انجام گرفته بررسی نمایید.
علت: مقایسه آن با وضعیت عصبی – عروقی پایه پیش از عمل می تواند نشان دهنده ی مشکلات عصبی – عروقی قریب الوقوع باشد.
10. گرمای لازم را تأمین نمایید در صورت لزوم از پتوی گرم کننده استفاده کنید. رنگ و وضعیت پوست را بررسی نمایید.
علت: محیط اتاق عمل سرد است پایین بودن دمای بدن ناراحت کننده است و ممکن است منجر به اختلال در روند ترمیم زخم شود.
11. پانسمان را از نظر رنگ، بو و مقدار مواد مترشحه کنترل نمایید. دموناژ روی پانسمان را با کشیدن دایره علامت زده و ساعت کنترل را نیز بر روی آن یادداشت نمایید زیر بدن بیمار را از نظر خونریزی محل عمل بررسی کنید.
علت: خونریزی و شوک از عوارض پس از جراحی هستند که زندگی بیمار را تهدید می نمایند و تشخیص زودرس آنها ضروری است.
12. کلیه لوله ها و درن ها را از نظر باز بودن و وصل بودن بررسی نمایید، به مقدار مایعی که به داخل ظرف مربوطه تخلیه شده است توجه نمایید در صورتی که سوندفولی جایگذاری شده است، دفع ادرار را یادداشت نمایید.
علت: با این کار، از برقراری و در جریان بودن اعمال حیاتی مطمئن می شوید.
13. سرعت تزریق مایعات وریدی را به میزان صحیح تنظیم نمایید.
علت: این کار از کم آبی و عدم تعادل الکترولیتی جلوگیری می نماید.
14. با دادن داروهای دستور داده شده توسط پزشک درد بیمار را تسکین دهید در صورتی که برای بیمار دستور استفاده از ضد دردهای کنترل شونده توسط خود بیمار داده شده است، نحوه ی استفاده از آن را با بیمار مرور نمایید. کنترل کنید آیا برای دادن داروهای مسکن به بیمار در بخش مراقبت های بعد از بیهوشی دستوری داده شده است.
علت: رفتار غیرکلامی بیمار را که نشان دهنده ی درد است، مانند اخم کردن، گریه و بیقراری را بررسی و مشاهده کنید. جهت تسکین درد بعد از عمل جراحی از داروهای مسکن استفاده می شود.
15. محیطی امن برای بیمار ایجاد نمایید سر تخت را پایین نگه داشته و نرده های کنار تخت را بالا برده و زنگ اخبار را در دسترس بیمار قرار دهید.
علت: این عمل از بروز صدمات اتفاقی جلوگیری می نماید دسترسی آسان برای تماس گرفتن، به بیمار امکان می دهد که در صورت نیاز با پرستار تماس بگیرد.
16. در صورت استفاده از PPE، آن را در بیاورید. دست ها را بشویید.
علت: در آوردن مناسب PPE خطر انتشار عفونت و آلودگی را کاهش می دهد رعایت بهداشت دست ها از انتشار میکروارگانیسم ها جلوگیری می نماید.
17. عملکرد تنفسی را تا حد مطلوب بهبود ببخشید.
علت: داروهای بیهوشی ممکن است باعث کاهش عملکرد تنفسی شوند: بیمارانی که قبلاً دچار بیماری های قلبی عروقی یا تنفسی بوده یا دارای برش جراحی در ناحیه ی شکم قفسه سینه هستند یا آنهایی که چاق و مسن هستند و از نظر تغذیه وضعیت خوبی نداشته اند، بیشتر در معرض خطر عوارض تنفسی قرار دارند.
عملکرد تنفسی مطلوب شامل:
-تعداد، عمق، کیفیت، رنگ و بازگشت خون مویرگی را بررسی نمایید در صورت وجود اشکال در تنفس از بیمار در این مورد سؤال کنید.
-برای سرفه کردن و تمرینات تنفسی عمیق به بیمار کمک کنید.
-به بیمار در انجام اسپیرومتری کمک کنید.
-به زود راه افتادن و حرکت بیمار کمک نمایید.
-به بیمار تغییر پوزیشن متناوب بدهید.
-طبق دستور اکسیژن داده شود.
18. عملکرد قلبی – عروقی را تا سطح مطلوب بهبود بخشید.
علت: اقدامات پیش گیرانه می تواند وضعیت گردش خون و بازگشت وریدی را ارتقاء بخشد.
شامل:
-سرعت، ریتم و کیفیت ضربان اپیکال را بررسی نمایید و آن را با نبض های محیطی و فشارخون مقایسه نمایید از بیمار سوال کنید که آیا هیچگونه درد قفسه سینه و یا تنگی نفس داشته است یا خیر.
-پوزیشن بیمار را به طور مکرر تغییر دهید.
19. عملکرد عصبی را تا سطح مطلوب بهبود ببخشید.
-سطح هوشیاری و آگاهی نسبت به زمان، مکان و شخص را تعیین نمایید.
-وضعیت حسی بیمار را با سوال کردن و حس لمس ارزیابی کنید.
20. نیازهای عاطفی و روانی بیمار را تأمین کنید.
گیجی بعد از عمل
در بخش بیمار ممکن است تا مدتی حالت گیجی داشته باشد. این وضعیت به علت داورهای بیهوشی یا به علت کم خونی ناشی از خونریزی حین عمل است. حالت گیجی بیمار به تدریج بهبود میابد.
خوردن و آشامیدن
اگر جراحی بیمار با بیهوشی عمومی انجام شده است، تا چند ساعت نباید چیزی برای خوردن به او داده شود. بعد از چند ساعت میتوان پس از کسب اجازه از پرستار ابتدا چند قاشق آب به وی داد و اگر تحمل کرد و دچار ناراحتی نشدم یتوان به تدریج به او مایعات بیشتری داد.
دراز کشیدن
اگر بیمار با بیحسی منطقهای عمل شده، تا 24 ساعت نباید پشت تخت او را بالا آورد و در این مدت سر بیمار کاملاً پایین باشد وگرنه دچار سردرد شدیدی میشود که ممکن است تا چند روز ادامه یابد.
درد بعد از جراحی
در چند روز اول بعد از عمل بیمار در محل جراحی احساس درد دارد. شدت این درد البته بسته به نوع جراحی، سن بیمار و تحمل بیمار به درد متفاوت است. در بیمارستان مسکنهای قوی به بیمار داده میشود تا شدت درد را کاهش دهد . این مسکنها معمولاً مخدر هستند. مصرف این مسکن تزریقی نباید زیاد باشد چون موجب مسمومیت میشود.
بیمار نباید انتظار داشته باشد با مصرف دارو درد وی کاملاً برطرف شود. ممکن است کمی از درد باقی بماند. افراط در مصرف داروی ضد درد مخدر برای حذف کامل درد خطرناک بوده و توصیه نمیشود. بعد از مرخص شدن بیمار از بیمارستان ممکن است پزشک معالج برای بیمار مسکنهای خوراکی تجویز کند.
خطر عفونت بعد از جراحی
در هر عمل جراحی احتمال عفونت در محل عمل وجود دارد. پس در چند روز اول بعد از عمل جراحی، به بیمارانتی بیوتیک تزریقی داده میشود تا احتمال عفونت بعد از عمل جراحی کاهش پیدا کند. ممکن است پزشک معالج داروهای آنتی بیوتیک خوراکی برای بیمار تجویز کند تا وی بعد از مرخص شدن از بیمارستان تا مدتی از آنها در منزل استفاده کند.
لخته شدن خون در رگها
یکی از عوارض شکستگیها لخته شدن خون در سیاهرگهای عمقی ساق که میتواند بسیار خطرناک باشد. لخته شدن خون در اندامهای تحتانی بسیار خطرناک بوده و ممکن است موجب آمبولی ریوی و اختلال در عملکرد قلب و ریه شود. این عارضه به خصوص در شکستگیهای اندام تحتانی و در سنین بالا بیشتر دیده میشود. بعد از جراحی به بیمار داروهایی داده میشود تا از لخته شدن خون در پاها جلوگیری شود. پزشکان به اینها داروهای رقیقکننده خون میگویند. استفاده از این داروها ممکن است تا چند هفته بعد از جراحی هم ادامه پیدا کند.
تصویربرداری
بعد از جراحی از اندام جراحیشده بیمار عکسبرداری میشود تا وضعیت استخوانهای شکسته شده بعد از جا اندازی و فیکس شدن توسط پیچ و پلاک مشخص شود.
درن
پزشک جراحی در حین عمل جراحی ممکن است لولههای پلاستیکی در درون زخم بیمار بگذارد تا بدین وسیله خونریزی مختصر داخل بدن که ممکن است تا چند ساعت بعد از جراحی هم ادامه داشته باشد به بیرون از بدن هدایت کند. باقی ماندن خون در درون بافتها خطر عفونت بعد از جراحی را بیشتر میکند و این خونریزیها باید در صورت وجود از بدن به وسیله این لولهها خارج شوند. لولهها در بیرون از بدن به کیسههای پلاستیکی متصل میشوند تا خون در آنها جمعآوری شود. به این لولهها که در محل جراحی گذاشته شده است درن Drain میگویند. این لولهها بعد از چند روز از زخم خارج میشوند.
پانسمان
معمولاً پانسمان زخم جراحی تا چند روز بعد از عمل جراحی تعویض نمیشود. پس از چند روز این پانسمان به توسط پرستار عوض میشود. تعویض پانسمان باید بعد از مرخص شدن بیمار در منزل و به توسط پرستار مجرب انجام شود. دفعات تعویض پانسمان و نحوه آن به توسط پزشک معالج تعیین میشود.
راه رفتن
روز بعد از جراحی توسط یک فیزیوتراپ به بیمار آموزش داده میشود تا چطور بتواند در تخت یا روی صندلی بنشیند و چطور توسط عصای زیر بغل یا واکر راه برود یا چطور اندامها و مفاصلش را حرکت دهد تا از خشکی آنها جلوگیری شود.
/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-language:FA;}